Hoe betrouwbaar meet mijn schaal? (Cronbachs alfa, McDonald's omega)

Kort

Minstens twee vragen moeten tot een schaal worden samengevoegd en het doel is te controleren of ze consistent worden beantwoord (interne consistentie). De vragen moeten getallen met dezelfde richting zijn; omgekeerd geformuleerde vragen worden omgekeerd gescoord (Statable wijst op negatieve item-totaalcorrelaties en maakt de nieuwe kolom aan). Vuistregel: minstens 5 personen per vraag, bij voorkeur 10.

Alfa lezen

Cronbachs α ligt meestal tussen 0 en 1; vanaf ,70 geldt het als acceptabel, vanaf ,80 als goed, met een 95%-interval. “Alfa als item verwijderd” laat zien of een afzonderlijke vraag de schaal verslechtert; de item-totaalcorrelatie moet positief zijn en liefst boven ,30 liggen. Alfa meet de interne consistentie. Of de vragen één gemeenschappelijk kenmerk meten (eendimensionaliteit), laat het niet zien - dat toetst een factoranalyse - en evenmin of de schaal meet wat bedoeld is (validiteit).

McDonald's omega

Naast alfa staat een regel “McDonald's omega” (vanaf drie vragen). Omega gebruikt de geschatte sterkte waarmee elke vraag aan de schaal bijdraagt; alfa gaat uit van gelijke bijdragen. Dezelfde vuistregels gelden. Ligt omega duidelijk boven alfa, dan dragen de vragen ongelijk bij. Daarvoor laadt Statable de eerste keer eenmalig R (ongeveer 30 MB); daarna duurt het ongeveer een seconde en gebeurt het vanzelf. Omega veronderstelt één gemeenschappelijk construct; meten de vragen er meerdere, dan helpt een factoranalyse.

Cronbachs α = ,82, 95%-BI [,76; ,87] (4 items, n = 118); McDonald's ω = ,84, 95%-BI [,79; ,88]

Voor specialisten

ω totaal uit een eenfactormodel (lavaan, ML): ω = (Σλ)² / ((Σλ)² + Σθ), zoals in JASP. jamovi gebruikt psych::omega met één factor en toont geen interval. Het interval is standaard de deltamethode; optioneel een percentiel-bootstrap (1000 trekkingen, vaste startwaarde, zoals in JASP), die in de browser veel langer duurt. Ontbrekende waarden: personen weglaten, of FIML. ωh (hiërarchisch) komt uit psych::omega met 2 tot 4 groepsfactoren en is beschikbaar vanaf zes vragen. Een negatieve residuvariantie of lading boven 1 (Heywood-geval) wordt gemeld. Gecontroleerd met R: HolzingerSwineford1939 en psych::bfi.

Meer kaarten onder het resultaat

• Raschmodel (goed/fout-taken): moeilijkheid van elke taak, pasvorm (infit en outfit tussen 0,7 en 1,3), Wright-kaart.
• 2PL-model: daarnaast een discriminatie per taak en de karakteristieke curven; zinvol vanaf ongeveer 500 personen.
• Gegradeerde-responsmodel (antwoorden 1 tot 5): discriminatie en drempels per vraag, antwoordcurven.
• Eerlijke taken (DIF): hebben groepen met dezelfde bekwaamheid bij een taak verschillende kansen? Opvallende taken zijn alleen een reden om de inhoud te bekijken.
• Kaart van de vragen: vragen met een sterk verband liggen dicht bij elkaar; toont groepen vragen al vóór een factoranalyse.

Typische voorbeelden

• Acht vragen over toetsangst, waarvan één omgekeerd geformuleerd (“Ik ga zelfverzekerd een toets in”): eerst omkeren, dan alfa van Cronbach.
• Een vragenlijst met 20 vragen over motivatie: alfa per subschaal.