Μέτρα κινδύνου από τον πίνακα 2 × 2 (διαφορά κινδύνου, σχετικός κίνδυνος, NNT)

Εν συντομία

Παρουσιάζει μια ομάδα ένα συμβάν (αρρώστησε, εγκατέλειψε, πέρασε) συχνότερα από μια άλλη; Για έναν πίνακα συνάφειας δύο επί δύο κελιών το αποτέλεσμα προσφέρει το «Υπολογισμός μέτρων κινδύνου»: τον κίνδυνο σε κάθε ομάδα, τη διαφορά των κινδύνων (διαφορά κινδύνου, RD), τον λόγο (σχετικός κίνδυνος, RR), το odds ratio (OR) και το NNT. Οι αριθμοί περιγράφουν τη διαφορά· δεν δείχνουν αιτία.

Τι πρέπει να γνωρίζει το Statable

• Ποια στήλη ονομάζει τις ομάδες (θεραπεία, έκθεση), ποια ομάδα συγκρίνεται (για παράδειγμα η ομάδα που έλαβε θεραπεία) και ποια απάντηση είναι το συμβάν. Το Statable κάνει μια πρόταση, αλλά δεν μαντεύει ποτέ σιωπηρά.
• Είναι το συμβάν επιθυμητό; Αυτό είναι υποχρεωτικό, χωρίς προεπιλογή. Από αυτό εξαρτάται αν λιγότερα ή περισσότερα συμβάντα αποτελούν όφελος (NNTB) ή βλάβη (NNTH). Χωρίς αυτό δεν υπάρχει NNT.
• Σχεδιασμός μελέτης (στην ερώτηση, στις «Περισσότερες επιλογές»): κοόρτη ή πείραμα (προεπιλογή) ή μελέτη ασθενών–μαρτύρων. Σε μια μελέτη ασθενών–μαρτύρων η έρευνα καθορίζει πόσες περιπτώσεις και πόσοι μάρτυρες συμμετέχουν· οι κίνδυνοι, το RD, ο RR και το NNT δεν θα μπορούσαν να ερμηνευτούν εκεί, γι' αυτό το Statable εμφανίζει μόνο το odds ratio.

Ανάγνωση του αποτελέσματος

• Κίνδυνος: το ποσοστό των ατόμων της ομάδας με το συμβάν, με διάστημα Wilson (αξιόπιστο ακόμη και για μικρούς αριθμούς).
• Διαφορά κινδύνου: κίνδυνος της ομάδας που συγκρίνεται μείον κίνδυνος της άλλης, διαβασμένη σε ποσοστιαίες μονάδες. Το διάστημα Newcombe (1998, μέθοδος 10) είναι ασφαλέστερο από το διάστημα Wald για μικρούς αριθμούς. Αν περιέχει το 0, δεν δείχνεται διαφορά.
• Σχετικός κίνδυνος: ο λόγος των κινδύνων (διάστημα Katz στη λογαριθμική κλίμακα). Το 1 σημαίνει καμία διαφορά. Ισχύει για κοόρτες και πειράματα.
• Odds ratio: ο λόγος των σχετικών πιθανοτήτων (odds) (διάστημα Woolf). Δεν είναι σχετικός κίνδυνος και διαφέρει από αυτόν όταν τα συμβάντα είναι συχνά.
• NNT (αριθμός ατόμων που πρέπει να θεραπευθούν): 1 διά την απόλυτη διαφορά κινδύνου. Σε αριθμούς: ανάμεσα σε τόσα άτομα στην ομάδα που συγκρίνεται αντί για την άλλη, εμφανίζεται ένα συμβάν περισσότερο ή λιγότερο. Το NNTB σημαίνει ένα επιπλέον όφελος, το NNTH μία επιπλέον βλάβη.

Το NNT με διάστημα: μέσω του απείρου

Το διάστημα του NNT προκύπτει από τους αντίστροφους των ορίων της διαφοράς κινδύνου (Altman 1998). Αν το 0 βρίσκεται μέσα στο διάστημα της διαφοράς κινδύνου, μπορεί να μην υπάρχει διαφορά και το NNT γίνεται άπειρα μεγάλο. Το διάστημα περνά τότε από το άπειρο και διαβάζεται έτσι: «NNTH 20,0 έως ∞ έως NNTB 4,0» - δηλαδή από μια βλάβη με 20 άτομα, μέσω του «καμία διαφορά», σε ένα όφελος με 4 άτομα. Ποτέ μη το διαβάσετε ή το γράψετε ως «από -20 έως 4».

Κενά κελιά

Αν ένα κελί του πίνακα είναι κενό (κελί μηδενικής συχνότητας), ο σχετικός κίνδυνος και το odds ratio δεν μπορούν να εκτιμηθούν. Το Statable δεν διορθώνει σιωπηρά (καμία διόρθωση Haldane) και το λέει. Η διαφορά κινδύνου με το διάστημα Newcombe λειτουργεί και τότε.

Αναφορά του αποτελέσματος

Κίνδυνος (ασπιρίνη) = ,013, κίνδυνος (εικονικό φάρμακο) = ,022· RD = -,009, 95% CI [-,013; -,006]· RR = 0,58, 95% CI [0,47; 0,72]· OR = 0,58, 95% CI [0,47; 0,71]· NNTB 110,3 (NNTB 79,8 έως 176,7)

Παράδειγμα (τάξη μεγέθους της Physicians' Health Study 1989, έμφραγμα του μυοκαρδίου σε 139 από 11 037 με ασπιρίνη και σε 239 από 11 034 με εικονικό φάρμακο): ο κίνδυνος είναι κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες μικρότερος με ασπιρίνη. Μη το διατυπώσετε αιτιακά· η μελέτη ήταν πείραμα, ο πίνακας από μόνος του δεν το δείχνει.

Για ειδικούς

Δικός μας κώδικας (JavaScript), ελεγμένος με το R: κίνδυνοι με διάστημα Wilson (DescTools::BinomCI), διαφορά κινδύνου με το διάστημα Newcombe μέθοδος 10 (DescTools::BinomDiffCI, method = "score"· το epiR δίνει μόνο το διάστημα Wald, το PropCIs::diffscoreci είναι Miettinen-Nurminen και επομένως άλλη μέθοδος), σχετικός κίνδυνος και odds ratio όπως epiR::epi.2by2 (Katz ή Woolf), NNT με διάστημα κατά Altman (1998).

Πηγές

Altman, D. G. (1998). Confidence intervals for the number needed to treat. BMJ, 317, 1309-1312. Newcombe, R. G. (1998). Interval estimation for the difference between independent proportions: comparison of eleven methods. Statistics in Medicine, 17, 873-890. Katz, D. et al. (1978). Obtaining confidence intervals for the relative risk in cohort studies. Biometrics, 34, 469-474. Wilson, E. B. (1927). Probable inference, the law of succession, and statistical inference. Journal of the American Statistical Association, 22, 209-212.