Εμφανίζεται κάτι με διαφορετική συχνότητα σε διαφορετικές ομάδες; (χ², ευαισθησία, ειδικότητα)

Εν συντομία

Και οι δύο στήλες χωρίζουν τα άτομα σε ομάδες (2 έως 12 επίπεδα η καθεμία). Στόχος είναι να ελεγχθεί αν η κατανομή της μίας εξαρτάται από την άλλη. Με πίνακα 2×2 το Statable εμφανίζει και το odds ratio. Αν ο πίνακας είναι ένα τεστ σε σχέση με πρότυπο αναφοράς (για παράδειγμα διαλογή έναντι διάγνωσης), το φύλλο μπορεί να τον διαβάσει ως διαγνωστική ακρίβεια στο «Πρόκειται για διαγνωστική δοκιμασία σε σχέση με πρότυπο αναφοράς;».

Προϋποθέσεις

• Ανεξάρτητες παρατηρήσεις, κάθε άτομο σε ακριβώς ένα κελί.
• Αναμενόμενες συχνότητες: κάτω από 5 σε το πολύ 20% των κελιών, καμία κάτω από 1. Το Statable εμφανίζει και τις αναμενόμενες συχνότητες. Αν αυτό παραβιάζεται, για πίνακες 2×2 ισχύει ο ακριβής έλεγχος του Fisher.
• Πραγματικές συχνότητες, όχι ποσοστά ή μέσοι όροι.

Ανάγνωση του αποτελέσματος

Ο πίνακας συγκρίνει τις παρατηρούμενες και τις αναμενόμενες συχνότητες. Ο έλεγχος χ² ελέγχει πόσο καλά ταιριάζουν οι αποκλίσεις με την παραδοχή ότι δεν υπάρχει σχέση. Το V του Cramér δίνει την ένταση. Αν η μικρότερη πλευρά του πίνακα έχει 2 επίπεδα (π.χ. 2×2, 2×4): από περίπου ,10 μικρό, ,30 μέτριο, ,50 μεγάλο. Με 3 επίπεδα ,07 / ,21 / ,35. Με 4 επίπεδα ,06 / ,17 / ,29 (Cohen, 1988).

Τεστ έναντι προτύπου αναφοράς (2×2)

• Επιλέξτε τη στήλη με το πρότυπο αναφοράς (για παράδειγμα τη διάγνωση) και, για κάθε στήλη, την τιμή που θεωρείται θετική.
• Ευαισθησία: το μερίδιο των θετικών που εντοπίζει το τεστ. Ειδικότητα: το μερίδιο των αρνητικών που αναγνωρίζει ως αρνητικά. Θετική και αρνητική προγνωστική αξία: το μερίδιο των ατόμων με θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα για τα οποία αυτό είναι σωστό. Οι λόγοι πιθανοφάνειας LR+ και LR− δείχνουν πόσο έντονα ένα αποτέλεσμα μετατοπίζει την πιθανότητα (LR+ από 10 ισχυρό, LR− κάτω από 0,1 ισχυρό).
• Οι προγνωστικές αξίες ισχύουν μόνο για τη συχνότητα του θετικού προτύπου αναφοράς (reference standard) στο δείγμα· η ευαισθησία και η ειδικότητα όχι. Αν το τεστ είναι ένας αριθμός (βαθμοί αντί για «θετικό/αρνητικό»), το αποτέλεσμα του «Διαφέρουν οι ομάδες;» προσφέρει μια έτοιμη εντολή ROC για το PSPP.

Για πίνακες δύο επί δύο κελιών μπορούν να προστεθούν μέτρα κινδύνου: ο κίνδυνος ανά ομάδα, η διαφορά κινδύνου, ο σχετικός κίνδυνος και το NNT (ο αριθμός ατόμων που χρειάζονται για ένα επιπλέον όφελος ή μία επιπλέον βλάβη). Το άτομο επιλέγει τους ρόλους, το «Είναι το συμβάν επιθυμητό;» και τον σχεδιασμό της μελέτης (μελέτη ασθενών–μαρτύρων: μόνο το odds ratio)· το Statable δεν μαντεύει ποτέ σιωπηρά. Περισσότερα στο άρθρο «Μέτρα κινδύνου».

χ²(1, N = 150) = 86,08, p < ,001, V = ,76· ευαισθησία = ,90, 95% CI [,79; ,96]· ειδικότητα = ,88, 95% CI [,80; ,93]· LR+ = 7,50, 95% CI [4,38; 12,85]

Για ειδικούς

Οι αναλογίες υπολογίζονται με το διάστημα Wilson (όπως στο epiR::epi.tests, method = "wilson"), οι λόγοι πιθανοφάνειας με το λογαριθμικό διάστημα κατά Simel et al. (1991) και το odds ratio με το διάστημα Wald. Η ταξινόμηση των λόγων πιθανοφάνειας ακολουθεί τους Jaeschke et al. (1994).

Τυπικά παραδείγματα

• Κινητό στο κρεβάτι ανά φύλο: έλεγχος χ².
• Σύσταση για δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανάλογα με τη μόρφωση των γονέων.
• Θετικό ή αρνητικό αποτέλεσμα διαλογής έναντι της διάγνωσης: ευαισθησία και ειδικότητα.