Λειτουργεί μια παρέμβαση για ένα άτομο; (ανάλυση μεμονωμένης περίπτωσης)

Εν συντομία

Ένα άτομο (ή λίγα) μετράται επανειλημμένα σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα: πρώτα χωρίς παρέμβαση (φάση A, γραμμή βάσης), έπειτα με παρέμβαση (φάση B). Το ερώτημα είναι αν οι τιμές στη φάση B διαφέρουν από εκείνες στη φάση A - συνήθως προς το καλύτερο. Οι έλεγχοι ομάδων δεν ταιριάζουν εδώ, επειδή οι μετρήσεις διαδέχονται η μία την άλλη και συνδέονται μεταξύ τους. Γι' αυτό το Statable συγκρίνει τις φάσεις με NAP (βασικό μέγεθος), Tau-U, Tau διορθωμένο ως προς τη γραμμή βάσης (baseline) και PND, και σχεδιάζει το συνηθισμένο διάγραμμα χρονικής εξέλιξης.

Πότε ταιριάζει;

• Διαγνωστική αξιολόγηση και αξιολόγηση μιας παρέμβασης για ένα παιδί ή έναν έφηβο, π.χ. ρυθμός ανάγνωσης ανά εβδομάδα πριν και μετά την έναρξη μιας παρέμβασης ανάγνωσης.
• Πολλά άτομα με τον ίδιο σχεδιασμό (multiple baseline): ένα διάγραμμα ανά άτομο και ένας μέσος όρος για όλα τα άτομα.

Πώς φαίνεται ο πίνακας

Μία γραμμή ανά χρονική στιγμή μέτρησης. Χρειάζεστε τη στήλη με το μέτρο (έναν αριθμό) και μια στήλη που ξεχωρίζει τη φάση γραμμής βάσης από τη φάση παρέμβασης (ακριβώς δύο τιμές, π.χ. «A» και «B»). Προαιρετικά: μια στήλη με τη χρονική στιγμή μέτρησης (αριθμός ή ημερομηνία, αλλιώς ισχύει η σειρά των γραμμών) και, για περισσότερα άτομα, μια στήλη που τα ξεχωρίζει.

Προϋποθέσεις και όρια

• Τουλάχιστον 3 σημεία μέτρησης (data points) ανά φάση, κατά προτίμηση 5 (What Works Clearinghouse). Με λιγότερα, το Statable εμφανίζει υπόδειξη.
• Πρώτα όλες οι μετρήσεις της γραμμής βάσης, μετά όλες οι μετρήσεις της παρέμβασης (A-B). Εναλλασσόμενες φάσεις (A-B-A-B) δεν τις υπολογίζει ακόμη το Statable.
• Αν υπάρχει τάση ήδη στη γραμμή βάσης, αναφέρεται· τα NAP και PND δεν την λαμβάνουν υπόψη, ενώ το «Tau-U (− τάση A)» και το Tau διορθωμένο ως προς τη γραμμή βάσης τη λαμβάνουν.
• Διαδοχικές μετρήσεις είναι συχνά παρόμοιες (αυτοσυσχέτιση). Το Statable εμφανίζει υπόδειξη αν είναι αισθητή (lag 1 από ,30)· οι τιμές p είναι τότε υπερβολικά αισιόδοξες.
• Ένας σχεδιασμός A-B από μόνος του δεν τεκμηριώνει αιτία: πίσω του μπορεί να βρίσκονται ωρίμανση, τύχη ή άλλα γεγονότα.

Ανάγνωση του αποτελέσματος

• Το NAP είναι το μερίδιο των ζευγών μίας μέτρησης A και μίας μέτρησης B στα οποία το B είναι καλύτερο (μια ισοβαθμία μετράει μισή). Το 0,5 σημαίνει καμία διαφορά, το 1 σημαίνει πλήρη διαχωρισμό. Εμπειρικός κανόνας (Parker και Vannest 2009): έως ,65 ασθενές, έως ,92 μέτριο, από ,93 ισχυρό.
• Τα Tau-U και Tau διορθωμένο ως προς τη γραμμή βάσης κυμαίνονται επίσης ανάμεσα στο −1 και στο +1. Ομαδοποίηση κατά Vannest και Ninci (2015): έως ,20 μικρό, έως ,60 μέτριο, έως ,80 μεγάλο, πάνω από αυτό πολύ μεγάλο.
• Το PND είναι το ποσοστό των τιμών B πάνω από την καλύτερη τιμή A· εξαρτάται από μία μόνο τιμή και εμφανίζεται εδώ για σύγκριση με παλαιότερες εργασίες.
• Αν μια χαμηλότερη τιμή θεωρείται καλύτερη (π.χ. λάθη), αλλάξτε την κατεύθυνση στο αποτέλεσμα. Το διάγραμμα μπορεί να δείχνει μια γραμμή μέσου όρου ή τάσης ανά φάση.

NAP = ,97, 95% CI [,70; 1,00], p = ,003; Tau-U = ,93, p = ,002; Tau-BC = ,59, p = ,002; PND = 87%

Για ειδικούς

Δικός μας κώδικας, ελεγμένος με το R (scan 0.68.1: nap, tau_u(method = «parker»), corrected_tau, pnd· SingleCaseES::NAP· wilcox.test). Διάστημα NAP κατά Newcombe (διάστημα score για το AUC), p από τον έλεγχο Mann-Whitney με κανονική προσέγγιση (αμφίπλευρο). Tau-U κατά Parker et al. (2011): (ζεύγη όπου το B είναι καλύτερο − ζεύγη όπου το B είναι χειρότερο [− S του Kendall του A στον χρόνο]) / (nA · nB). Το p προκύπτει από το S του Kendall με διόρθωση για ισοβαθμίες. Tau διορθωμένο ως προς τη γραμμή βάσης κατά Tarlow (2017): έλεγχος τάσης στο A με το τb του Kendall (α = ,05). Αν η τάση είναι στατιστικά σημαντική, αφαιρείται η ευθεία Theil-Sen του A και στη συνέχεια υπολογίζεται το τb ανάμεσα στα κατάλοιπα και τη φάση. Οι χρονικές στιγμές θεωρούνται ισαπέχουσες (1…n). Με πολλές περιπτώσεις οι μέσοι όροι είναι απλοί μέσοι όροι των δεικτών των περιπτώσεων, χωρίς στάθμιση.

Τυπικά παραδείγματα

• Ένα παιδί διαβάζει κάθε μέρα για ένα λεπτό: λέξεις ανά λεπτό πριν και κατά τη διάρκεια της παρέμβασης (NAP, Tau-U).
• Μια μαθήτρια: πόσο συχνά διαταράσσει το μάθημα ανά ώρα, χωρίς και με πρόγραμμα ενίσχυσης;