Werkt een interventie bij één persoon? (single-case-analyse)

Kort

Eén persoon (of enkele personen) wordt over langere tijd herhaald gemeten: eerst zonder interventie (fase A, baseline), daarna met interventie (fase B). De vraag is of de waarden in B anders liggen - meestal beter - dan in A. Groepstoetsen passen hier niet, omdat de metingen op elkaar volgen en samenhangen. Statable vergelijkt de fasen daarom met NAP (hoofdmaat), Tau-U, voor baseline gecorrigeerde Tau en PND, en tekent de gebruikelijke grafiek van het verloop in de tijd.

Wanneer past het?

• Diagnostiek en evaluatie van een interventie bij een kind of jongere, bijv. leessnelheid per week voor en na het begin van een leesinterventie.
• Meerdere personen met dezelfde opzet (multiple baseline): één grafiek per persoon en een gemiddelde over de personen.

Zo ziet de tabel eruit

Eén rij per meetmoment. Je hebt de kolom met de maat (een getal) nodig en een kolom die nulmeting en interventiefase onderscheidt (precies twee waarden, bijv. “A” en “B”). Optioneel: een kolom met het meetmoment (getal of datum; anders geldt de volgorde van de rijen) en, bij meerdere personen, een kolom die hen onderscheidt.

Voorwaarden en grenzen

• Minstens 3 datapunten per fase, liever 5 (What Works Clearinghouse). Bij minder meldt Statable een opmerking.
• Eerst alle metingen van de baseline, dan alle metingen van de interventie (A-B). Wisselende fasen (A-B-A-B) berekent Statable nog niet.
• Een trend al tijdens de baseline wordt gemeld; NAP en PND houden er geen rekening mee, Tau-U (“min trend A”) en voor baseline gecorrigeerde Tau wel.
• Opeenvolgende metingen lijken vaak op elkaar (autocorrelatie). Statable toont een opmerking als dat merkbaar is (lag 1 vanaf ,30); de p-waarden zijn dan te optimistisch.
• Een A-B-design (A-B design) alleen bewijst geen oorzaak: rijping, toeval of andere gebeurtenissen kunnen erachter zitten.

Het resultaat lezen

• NAP is het aandeel paren van één A- en één B-meting waarin B beter is (een gelijke waarde telt voor de helft). 0,5 betekent geen verschil, 1 volledige scheiding. Vuistregel (Parker en Vannest 2009): tot ,65 zwak, tot ,92 middelgroot, vanaf ,93 sterk.
• Tau-U en nulmetingscorrigeerde Tau liggen ook tussen −1 en +1; indeling volgens Vannest en Ninci (2015): tot ,20 klein, tot ,60 matig, tot ,80 groot, daarboven zeer groot.
• PND is het aandeel B-waarden boven de beste A-waarde; het hangt af van één enkele waarde en dient hier ter vergelijking met ouder onderzoek.
• Als een lagere waarde als beter geldt (bijv. fouten), wissel dan in de uitkomst de richting om. De grafiek kan per fase een gemiddelde- of trendlijn tonen.

NAP = ,97, 95%-BI [,70; 1,00], p = ,003; Tau-U = ,93, p = ,002; Tau-BC = ,59, p = ,002; PND = 87%

Voor specialisten

Eigen code, gecontroleerd met R (scan 0.68.1: nap, tau_u(method = “parker”), corrected_tau, pnd; SingleCaseES::NAP; wilcox.test). NAP-interval volgens Newcombe (score-interval voor de AUC), p uit de Mann-Whitney-toets met normale benadering (tweezijdig). Tau-U volgens Parker et al. (2011): (paren B beter − paren B slechter [− Kendalls S van A over de tijd]) / (nA · nB); p uit Kendalls S met correctie voor gelijke waarden. Baseline-gecorrigeerde Tau volgens Tarlow (2017): trendtoets in A met Kendalls τb (α = ,05); bij een statistisch significante trend wordt de Theil-Sen-lijn van A afgetrokken, daarna τb tussen residuen en fase. Meetmomenten gelden als even ver uit elkaar (1…n). Bij meerdere gevallen zijn de gemiddelden eenvoudige gemiddelden van de kengetallen per geval, zonder weging.

Typische voorbeelden

• Een kind leest elke dag een minuut: woorden per minuut voor en tijdens de interventie (NAP, Tau-U).
• Eén leerling: hoe vaak verstoort ze de les per uur, zonder en met een beloningsplan?