Czy interwencja działa u jednej osoby? (analiza pojedynczego przypadku (single-case analysis))

W skrócie

Jedna osoba (lub kilka) jest mierzona wielokrotnie przez dłuższy czas: najpierw bez interwencji (faza A, poziom wyjściowy), potem z interwencją (faza B). Pytanie brzmi, czy wartości w fazie (phase) B różnią się od tych w fazie A - zwykle na lepsze. Testy grupowe tu nie pasują, ponieważ pomiary następują po sobie i są ze sobą powiązane. Statable porównuje więc fazy za pomocą NAP (główny wskaźnik), Tau-U, Tau z korektą poziomu wyjściowego i PND oraz rysuje typowy wykres szeregu czasowego.

Kiedy to pasuje?

• Ocena diagnostyczna i ewaluacja interwencji u dziecka lub osoby młodej, np. tempo czytania na tydzień przed rozpoczęciem interwencji w zakresie czytania i po nim.
• Kilka osób z tym samym planem badania (wielokrotna linia bazowa): jeden wykres na osobę i średnia dla wszystkich osób.

Jak wygląda tabela

Jeden wiersz na moment pomiaru. Potrzebna jest kolumna z miarą (liczba) i kolumna odróżniająca fazę (phase) poziomu wyjściowego od fazy interwencji (dokładnie dwie wartości, np. „A” i „B”). Opcjonalnie: kolumna z momentem pomiaru (liczba lub data; w przeciwnym razie obowiązuje kolejność wierszy) oraz, przy kilku osobach, kolumna je odróżniająca.

Założenia i ograniczenia

• Co najmniej 3 punkty pomiarowe na fazę (phase), lepiej 5 (What Works Clearinghouse). Przy mniejszej liczbie Statable pokazuje wskazówkę.
• Najpierw wszystkie pomiary poziomu wyjściowego, potem wszystkie pomiary interwencji (A-B). Naprzemiennych faz (A-B-A-B) (phase) Statable jeszcze nie oblicza.
• Trend już w trakcie poziomu wyjściowego jest raportowany; NAP i PND go nie uwzględniają, a Tau-U („minus trend A”) i Tau z korektą poziomu wyjściowego - tak.
• Kolejne pomiary są często podobne (autokorelacja). Statable pokazuje wskazówkę, jeśli jest to zauważalne (opóźnienie 1 od ,30); wartości p są wtedy zbyt optymistyczne.
• Sam plan A-B (A-B design) nie wykazuje przyczyny: za zmianą mogą stać dojrzewanie, przypadek lub inne zdarzenia.

Odczytywanie wyniku

• NAP to odsetek par jednego pomiaru z fazy (phase) A i jednego z fazy B, w których B jest lepsze (remis liczy się za połowę). 0,5 oznacza brak różnicy, 1 pełne rozdzielenie. Przybliżona reguła (Parker i Vannest 2009): do ,65 efekt słaby, do ,92 średni, od ,93 silny.
• Tau-U i Tau skorygowane o poziom wyjściowy także leżą między −1 a +1; podział według Vannest i Ninci (2015): do ,20 mały efekt, do ,60 umiarkowany, do ,80 duży, powyżej bardzo duży.
• PND to odsetek wartości z fazy (phase) B powyżej najlepszej wartości z fazy A; zależy od jednej wartości i jest pokazywany dla porównania ze starszymi pracami.
• Gdy niższa wartość liczy się jako lepsza (np. błędy), przełącz kierunek w wyniku. Wykres może pokazywać linię średniej lub trendu dla każdej fazy (phase).

NAP = ,97, 95% CI [,70; 1,00], p = ,003; Tau-U = ,93, p = ,002; Tau-BC = ,59, p = ,002; PND = 87%

Dla specjalistów

Własny kod, sprawdzony względem R (scan 0.68.1: nap, tau_u(method = „parker”), corrected_tau, pnd; SingleCaseES::NAP; wilcox.test). Przedział NAP według Newcombe’a (przedział score dla AUC), p z testu Manna-Whitneya z przybliżeniem rozkładem normalnym (dwustronny). Tau-U według Parkera i in. (2011): (pary, w których B lepsze − pary, w których B gorsze [− S Kendalla dla A w czasie]) / (nA · nB); p z S Kendalla z korektą rang wiązanych (ties). Tau skorygowane o poziom wyjściowy według Tarlowa (2017): test trendu w A za pomocą τb Kendalla (α = ,05); przy istotnym statystycznie trendzie odejmuje się prostą Theila-Sena z A, następnie τb między resztami a fazą (phase). Momenty pomiaru liczą się jako równo oddalone (1…n). Przy kilku przypadkach średnie są prostymi średnimi wskaźników przypadków, bez ważenia.

Typowe przykłady

• Jedno dziecko czyta przez minutę każdego dnia: słowa na minutę przed interwencją i w jej trakcie (NAP, Tau-U).
• Jedna uczennica: jak często zakłóca lekcję w ciągu godziny - bez planu wzmocnień i z planem?