Friedman-toets (rangtoets voor meerdere meetmomenten)

Kort

Rangtoets (rank test) voor drie of meer metingen van dezelfde personen.

Waarvoor

De Friedman-toets is het alternatief voor de variantieanalyse voor herhaalde metingen als de waarden scheef zijn, uitbijters bevatten of alleen een volgorde uitdrukken. Statable biedt hem aan bij de vraag “Verandert er iets over meerdere meetmomenten?” onder het resultaat (“Zonder normale verdeling”); de keuze hoort vóór de berekening.

Voorwaarden

• Dezelfde personen op alle meetmomenten, één rij per persoon; personen met een ontbrekende waarde blijven buiten beschouwing.
• De waarden kunnen worden geordend (getallen of niveaus). De toets gebruikt geen groepen.

Het resultaat lezen

• χ² en p toetsen of de meetmomenten in rang verschillen; gelijke waarden (ties) binnen een persoon worden gecorrigeerd (zoals in R en PSPP).
• De W van Kendall (0 tot 1) is de effectgrootte: ,1 klein, ,3 middelgroot, ,5 groot. Het is niet hetzelfde als Cohens kappa.
• Bij p < ,05 volgen paarsgewijze vergelijkingen: Wilcoxon-toets voor gepaarde waarden, Holm-correctie over alle paren.

Het resultaat rapporteren

χ²(3) = 8,97, p = ,030, W van Kendall = ,15

Voeg de mediaan van elk meetmoment toe.

Grenzen

• De toets vergelijkt alleen rangen binnen elke persoon; tijdsintervallen tellen niet mee. Bij normaal verdeelde waarden heeft de variantieanalyse meer power.
• Een persoon met overal dezelfde waarde draagt niets bij; hebben alle personen overal dezelfde waarde, dan is er geen toets.

Bron

Hollander, M., Wolfe, D. A., & Chicken, E. (2014). Nonparametric Statistical Methods (3e dr.). Wiley.